از آن منصرف شدم تا فصل گل فرا رسد و منظرهء آن زيباتر شود . وقتى خود شاه در اصفهان است ، هر كس نمىتواند اين ابنيه و قصور را ببيند ؛ ولى اكنون كه وى غايب است ، بعضىها از جمله ما به طور خصوصى و محرمانه توانستيم آنها را تماشا كنيم . در عمارت شاه مشاهده كردم كه با جديت و حرارت هرچه تمام‌تر مشغول تعميرات و جابه‌جا كردن اثاثيه هستند . در اين كاخ فقط در مواقع رسمى تعداد بسيار محدودى از مقربين كه اجازهء حضور دارند ، مىتوانند داخل شوند و بقيه - و در مواقع غير رسمى همه ، از جمله مقربان - در داخل ميدان مىايستند و منتظر مىشوند تا شاه با اسب از درب عمارت يا درب ورودى قصر كه مخصوص زنان است ، خارج شود . شاه يوميه به ميدان مىآيد و بعضى اوقات اشخاصى را در آن‌جا به حضور مىپذيرد و بعضا اسب را به اين سمت و آن سمت مىراند و گاه‌گاه بعضىها را طرف خطاب قرار مىدهد و احيانا افرادى را احضار و آنها را وسط ميدان به صرف غذا و نوشيدنى دعوت مىكند . گاهى نيز در ميان كرنش و تعظيم و تكريم همراهان به اين طرف و آن طرف مىرود ؛ ولى بيشتر اوقات مايل به ديدار هيچ‌كس نيست و ميل دارد تنها به بازار رود تا ببيند مردم چه مىكنند و به‌طور كلى وقت او به اين ترتيب مىگذرد . من در اصفهان براى كنجكاوى ، علاوه بر ديدن شير و ببر و امثال آن‌كه فراوان است ، به ديدن فيل‌هاى سه‌گانه‌اى كه از هند به شاه پيشكش كرده‌اند رفتم . اين فيل‌ها در نوع خود كوچك هستند ؛ زيرا فيل‌هاى بزرگ را نمىتوان به آسانى از آن سرزمين بيرون آورد . با وجود كوچكى ، ارتفاع هر يك از آنها به اندازهء يك برابر و نيم انسان و حجم جثهء آنها نيز به همان نسبت بود . تمام بدن فيل‌ها از خرطوم گرفته تا بقيهء نقاط خاكسترى رنگ و گوش‌هاى آنان مانند بال خفاش است و به‌طور كلى گوش و خرطوم فيل با نقاشىهايى كه از فيل‌هاى هندى ديده‌ايم ، مختصرى فرق دارد . بدن اين حيوان پشم ندارد و خرطوم خود را مىتواند با راحتى هرچه تمام‌تر به هر سمتى كه مىخواهد بچرخاند و در حقيقت استفادهء دست را از آن مىكند . مفاصل فيل مانند ساير حيوانات است و هرچه جز اين گفته شود ، افسانه‌اى بيش نيست . دراز كشيدن و برخواستن فيل بسيار سريع انجام مىگيرد ، ولى البته به علت بزرگى جثه نمىتوان گفت اعمال او به راحتى حيوانات ديگر است . بدون اين‌كه ديگر چيزى اضافه كنم ، بايد بگويم نقاش شكل او را خواهد كشيد و من نيز در كتابچهء يادداشت خود ، تمام حركات اين حيوان را ثبت كرده و نوشته‌ام كه وضع اطاعت او از فيل‌بان چگونه است و به چه نحو با خرطوم خود آب‌ها را به اطراف مىپاشد و جويبار كوچك در روى زمين به وجود مىآورد و هم‌چنين